Ana sayfa › Konu anlatımı › Kavşaklarda geçiş hakkı

Kavşaklarda Geçiş Hakkı: Kim Önce Geçer?

Geçiş hakkı sorularında önce kavşağı yöneten bir işaret olup olmadığına bakılır. Görevli, ışık ya da levha varsa ona uyulur. Hiçbiri yoksa yönetmeliğin sıraladığı kurallar geçerlidir; bu sayfa o kuralları anlatır.

Önce işarete bakılır

Kavşakta trafik görevlisi varsa onun işaretine, yoksa ışıklı işarete, o da yoksa levhalara (DUR, YOL VER, ANA YOL) uyulur. Bu sıranın ayrıntısı trafik ışıkları sayfasındadır. Aşağıdaki kurallar, kavşakta görevli, levha ve ışık bulunmadığında uygulanır.

İşaret yoksa kim kime yol verir?

Yol veren	Geçiş hakkı olan
Bütün sürücüler	Geçiş üstünlüğüne sahip araçlar (görev hâlindeki ambulans, itfaiye, polis aracı gibi)
Bütün sürücüler	Doğru geçmekte olan tramvay
Bölünmüş yola çıkan sürücü	Bölünmüş yoldan geçen araçlar
Tali yoldan ana yola çıkan sürücü	Ana yoldan gelen araçlar
Dönel kavşağa gelen sürücü	Dönel kavşağın içindeki araçlar
Bir iz ya da mülkten (garaj, park yeri, tarla yolu) çıkan sürücü	Karayolundan gelen araçlar
Dönüş yapan sürücü	Doğru geçmekte olan araçlar

Kavşağın kolları eşit önemdeyse

Hangi yolun ana yol olduğu işaretle belirtilmemişse sıra şöyledir:

Motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara yol verir.
Lastik tekerlekli traktör ve iş makinesi sürücüleri diğer motorlu araçlara yol verir.
Motorlu araçlardan soldaki, sağdan gelen araca yol verir.

Üçüncü kural sınavda "sağdaki araç önce geçer" diye sorulur. Bir otomobille bir traktör karşılaşmışsa sağda kimin olduğuna bakılmaz; traktör yol verir.

Yayalar ve bisikletliler

Dönüş yapan sürücü, kurallara uygun olarak karşıya geçen yayalara ve bisiklet yolundaki bisikletlilere yol verir. Kavşağa gelen her sürücü, kavşağın giriş ve çıkışında karşıya geçen ya da geçmek üzere olan yayalara geçiş hakkını vermek zorundadır.

Kavşakta yapılmayacaklar

Işık yeşil olsa bile, trafik sürücüyü kavşağın içinde durmak zorunda bırakacaksa kavşağa girilmez.
Görevlinin ya da ışığın yönettiği kavşak en kısa zamanda geçilir. Gereksiz yere yavaşlamak, durmak, araçtan inmek, yolcu indirip bindirmek ve motoru durdurmak yasaktır.
Aksine bir işaret yoksa bütün kavşaklarda ray üzerinde hareket eden taşıtlara yol verilir.

Geçiş üstünlüğü olan araç gelirse

Geçiş üstünlüğü olan bir aracın sesli ya da ışıklı işaretini alan sürücü, bu aracın kolayca ilerlemesi için taşıt yolunda yer açar, gerekiyorsa durur. Geçiş hakkı kavşaktaki sırayı, geçiş üstünlüğü ise görev hâlindeki belirli araçların bütün sürücülere karşı önceliğini anlatır; ikisi aynı şey değildir.

Dar yolda karşılaşma

Taşıt yolunun dar olduğu yerde, aksini gösteren bir işaret yoksa araçlar şu sıraya göre birbirine yol verir. Her araç kendisinden önce yazılanlara geçiş hakkı tanır:

Otomobil
Minibüs
Kamyonet
Otobüs
Kamyon
Arazi taşıtı
Lastik tekerlekli traktör
İş makinesi

Örneğin otomobille kamyon karşılaşırsa kamyon, minibüsle otobüs karşılaşırsa otobüs yol verir. Motorsuz araçlar motorlu araçlara yol verir.

Çok eğimli yolda karşılaşmada, çıkan araç için geçiş güç ya da olanaksızsa inen araç yol verir: varsa sığınma cebine girer, yoksa sağ kenara yanaşıp durur, gerekirse geri gider. Eğimli yolda motoru durdurup vitesi boşa alarak inmek yasaktır; iniş, çıkışta kullanılacak vitesle yapılır.

Bu konunun soruları

32 soru. Her cevaptan sonra açıklama görünür.

1. Aşağıdakilerden hangisi geçiş üstünlüğüne sahip araçlardan değildir?
Doğru cevap: D. Geçiş üstünlüğü cankurtaran, itfaiye, zabıta ve benzeri acil görev araçlarına tanınmıştır. Okul servis araçlarının geçiş üstünlüğü yoktur.
2. Trafik işareti ve görevlisi bulunmayan, eşit öneme sahip yolların kesiştiği kavşakta hangi araç önce geçer?
Doğru cevap: A. Kontrolsüz kavşaklarda motorlu araç sürücüleri, sağdan gelen motorlu araca ilk geçiş hakkını verir.
3. Dönel kavşakta ilk geçiş hakkı kimindir?
Doğru cevap: B. Dönel kavşağa girmek isteyen sürücü, ada çevresinde dönmekte olan araçlara yol vermek zorundadır.
4. Kavşakta sola dönmek isteyen sürücü, karşıdan gelip düz geçmekte olan araç için ne yapmalıdır?
Doğru cevap: A. Dönüş yapan sürücüler, doğru geçmekte olan araçlara ilk geçiş hakkını vermek zorundadır.
5. Eğimli ve dar bir yolda karşılaşan iki araçtan hangisi diğerine yol vermelidir?
Doğru cevap: A. Yokuş yukarı çıkan aracın durup yeniden kalkması zordur. Bu nedenle inen araç, çıkan araca geçiş kolaylığı sağlar.
6. Ambulans, itfaiye aracı ve trafik polisi aracı görev hâlinde aynı anda bir kavşağa yaklaşırsa ilk geçiş hakkı hangisinindir?
Doğru cevap: C. Geçiş üstünlüğü olan araçlar kendi aralarında sıralanır: önce cankurtaran, sonra itfaiye, ardından zabıta araçları gelir.
7. Geçiş üstünlüğüne sahip bir aracın sürücüsü bu hakkını hangi şartla kullanabilir?
Doğru cevap: D. Geçiş üstünlüğü, görev sırasında ve uyarı işaretleri kullanılarak geçerlidir; bu hak başkalarının can ve mal güvenliğini tehlikeye sokacak şekilde kullanılamaz.
8. Kavşakta doğru geçmekte olan tramvayla karşılaşan sürücü ne yapmalıdır?
Doğru cevap: D. Bütün sürücüler, doğru geçmekte olan tren ve tramvaylara ilk geçiş hakkını vermek zorundadır.
9. Kontrolsüz bir kavşakta lastik tekerlekli traktör ile otomobil karşılaşırsa hangisi yol vermelidir?
Doğru cevap: B. Lastik tekerlekli traktör ve iş makinesi sürücüleri, kontrolsüz kavşaklarda diğer motorlu araçlara ilk geçiş hakkını verir.
10. Dönel kavşakta geriye dönüş yapmak isteyen sürücü ne yapmalıdır?
Doğru cevap: A. Dönel kavşaklarda dönüşler ada etrafında dolanılarak yapılır; geriye dönüşte de orta adaya bitişik şerit izlenir.
11. Kavşağa yaklaşan sürücü hangisini yapmalıdır?
Doğru cevap: B. Kavşaklarda şerit seçimi önceden yapılır, hız azaltılır ve geçiş hakkı kurallarına uyulur. Kavşak içinde şerit değiştirilmez ve geçme yapılmaz.
12. Taşıt yolunun dar olduğu yerde karşılaşan otomobil ile kamyondan hangisi diğerine geçiş hakkı verir?
Doğru cevap: B. Dar yollarda sıra şöyledir: otomobil, minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon, arazi taşıtı, lastik tekerlekli traktör, iş makinesi. Her araç, sırada kendisinden önce gelenlere geçiş hakkı verir.
13. Taşıt yolunun dar olduğu yerde karşılaşan minibüs ile otobüsten hangisi diğerine geçiş hakkı verir?
Doğru cevap: D. Sıralamada minibüs otobüsten önce gelir; otobüs sürücüsü minibüse geçiş hakkı verir.
14. Taşıt yolunun dar olduğu yerde karşılaşan at arabası ile otomobilden hangisi diğerine geçiş hakkı verir?
Doğru cevap: C. Dar yollarda motorsuz araçları sürenler motorlu araçlara geçiş hakkı verir.
15. Kavşakta sola dönecek sürücü, dönüşe başlamadan önce hangi yönden gelen taşıtlara ilk geçiş hakkını vermelidir?
Doğru cevap: C. Sola dönecek sürücü, dönüşe başlamadan sağdan gelen taşıtlara ilk geçiş hakkını verir; karşıdan gelip doğru geçecek araçları da bekler.
16. Dönel kavşakta sola dönecek sürücü kavşağa hangi şeritten girmelidir?
Doğru cevap: C. Dönel kavşakta sola ya da geriye dönecek sürücü kavşağa orta adaya bitişik şeritten girer.
17. Dönel kavşakta orta ada etrafında dönen sürücü şeridiyle ilgili olarak ne yapmalıdır?
Doğru cevap: D. Orta ada etrafında dönerken, çıkış yapılacak yola girme durumu dışında şerit korunur.
18. Geçiş üstünlüğü olan araca yol vermek için duran sürücü ne zamana kadar beklemelidir?
Doğru cevap: C. Sürücüler yer açar, gerekiyorsa durur ve geçiş üstünlüğü olan araçlar tamamen geçinceye kadar bekler.
19. Çok eğimli dar bir yolda karşılaşmada, inen aracın sürücüsü varsa öncelikle nereden yararlanmalıdır?
Doğru cevap: A. İnen araç, çıkan aracın güvenle geçebilmesi için varsa sığınma cebine girer; cep yoksa sağ kenara yanaşıp durur, gerekirse geri gider.
20. Kavşağın içindeyken arkasından sirenini çalarak ambulans geldiğini fark eden sürücü ne yapmalıdır?
Doğru cevap: D. Kavşaktayken geçiş üstünlüğü olan aracın işaretini alan sürücü kavşağı derhal boşaltır; gerekiyorsa güvenli bir mesafe uzaklaştıktan sonra durur ve araç tamamen geçinceye kadar bekler (Yönetmelik m.142).
21. Şekildeki kontrolsüz kavşakta 1 numaralı aracı kullanan sürücü nasıl davranmalıdır?
Doğru cevap: D. İşaretle düzenlenmemiş kavşakta motorlu araçlardan soldaki, sağdan gelen araca geçiş hakkını verir (Yönetmelik m.109). 2 numaralı araç, 1 numaralı aracın sağından gelmektedir.
22. Şekildeki kontrolsüz kavşakta üç araç da düz gidecektir. Araçlar hangi sırayla geçer?
Doğru cevap: C. 3 numaralı aracın sağından gelen araç yoktur; önce o geçer. 2 numaralı araç sağından gelen 3'ü, 1 numaralı araç da sağından gelen 2'yi bekler (Yönetmelik m.109).
23. Şekildeki levhasız kavşakta 1 numaralı araç sola dönecek, karşıdan gelen 2 numaralı araç düz gidecektir. Hangisi doğrudur?
Doğru cevap: C. Dönüş yapan sürücüler, doğru geçmekte olan araçlara geçiş hakkını verir (Yönetmelik m.109). Sola dönen sürücü, karşı yönden gelen ve emniyetle duramayacak kadar yaklaşmış olan araçların geçmesini bekler (m.102).
24. Şekildeki kavşakta 1 numaralı araç yol ver levhasının bulunduğu yoldan gelmektedir; 3 numaralı araç sola dönecektir. Araçlar hangi sırayla geçer?
Doğru cevap: C. Yol ver levhasıyla karşılaşan 1 numaralı araç, ana yoldaki araçlara yol verir ve en son geçer. Ana yoldaki araçlardan sola dönen 3, karşıdan düz gelen ve kavşağa yaklaşmış olan 2'nin geçmesini bekler (Yönetmelik m.102).
25. Şekildeki kavşakta 1 numaralı araç dur levhasının bulunduğu yoldan gelmektedir. Sürücüsü ne yapmalıdır?
Doğru cevap: A. Dur levhasının bulunduğu yerde yol boş olsa bile durulur ve ana yoldaki araçlara yol verilir. Sağdan gelen araca yol verme kuralı, levhayla düzenlenmemiş kavşaklar içindir (Yönetmelik m.109).
26. Şekildeki levhasız kavşakta 1 numaralı araç, sireni ve tepe lambası açık, geçiş üstünlüğünü kullanan bir ambulanstır. Önce hangisi geçer?
Doğru cevap: B. Kavşaklarda bütün sürücüler, geçiş üstünlüğüne sahip olan araçlara geçiş hakkını vermek zorundadır (Yönetmelik m.109). Bu kural, sağdan gelen araca yol verme kuralından önce gelir.
27. Şekildeki kontrolsüz kavşakta 1 numaralı araç lastik tekerlekli traktör, 2 numaralı araç otomobildir. Hangisi doğrudur?
Doğru cevap: D. İşaretle düzenlenmemiş kavşakta lastik tekerlekli traktör ve iş makinesi sürücüleri, diğer motorlu araçlara geçiş hakkını verir (Yönetmelik m.109). Otomobil ayrıca traktörün sağından gelmektedir.
28. Şekildeki kontrolsüz kavşakta 2 numaralı araç bisiklettir. Önce hangisi geçer?
Doğru cevap: B. İşaretle düzenlenmemiş kavşakta motorsuz araç sürücüleri, motorlu araçlara geçiş hakkını verir (Yönetmelik m.109). Bisiklet sağdan gelse de motorlu aracı bekler.
29. Şekildeki levhasız T kavşakta 2 numaralı araç sola dönecektir. Sürücüsü ne yapmalıdır?
Doğru cevap: D. 1 numaralı araç hem 2 numaralı aracın sağından gelmekte hem de doğru geçmektedir. Dönüş yapan sürücü doğru geçen araca, soldaki sürücü sağdan gelen araca yol verir (Yönetmelik m.109).
30. Şekildeki kontrolsüz kavşakta araçların üçü de düz gidecektir. Geçiş sırası hangisidir?
Doğru cevap: B. 1 numaralı aracın sağından gelen araç yoktur; önce o geçer. 3 numaralı araç sağından gelen 1'i, 2 numaralı araç da sağından gelen 3'ü bekler (Yönetmelik m.109).
31. Şekildeki levhasız kavşakta 2 numaralı araç, geçiş üstünlüğünü kullanan bir ambulanstır. Araçlar hangi sırayla geçer?
Doğru cevap: A. Önce geçiş üstünlüğü olan ambulans (2) geçer. Kalan iki araçtan 3 numaralı araç, 1 numaralı aracın sağından gelmektedir; bu yüzden 3, 1'den önce geçer (Yönetmelik m.109).
32. Şekildeki kavşakta 1 numaralı araç, yol ver levhasının bulunduğu yoldan sağa dönerek ana yola çıkacaktır. Hangisi doğrudur?
Doğru cevap: D. Yol ver levhasının bulunduğu yoldan ana yola çıkan sürücü, ana yoldan gelen araçlara geçiş hakkını verir. 1 numaralı araç, 2 numaralı aracın gittiği şeride girecektir; onun geçmesini bekler.

Kaynak: Karayolları Trafik Yönetmeliği madde 109 (kavşaklarda geçiş hakkı), madde 106 (karşılaşmada geçiş kolaylığı) ve madde 105 (geçiş üstünlüğü olan araca yer açma). Mevzuat değişebilir; güncel metin için mevzuat.gov.tr adresine bakınız.

Diğer trafik ve çevre konuları

Bütün konu anlatımları