Ana sayfa › Konu anlatımı › Temel yaşam desteği

Temel Yaşam Desteği: Kalp Masajı ve Suni Solunum

Temel yaşam desteği, solunumu duran kişiye kalp masajı (göğüs basısı) ve suni solunum (solunum desteği) uygulanmasıdır. Kan akımı durduktan sonraki ilk 4-6 dakika önemlidir; bu süre aşılınca beyinde geri dönüşü olmayan hasar başlar.

Sayılar

Kritik süre	İlk 4-6 dakika
Bası ve solunum oranı	30 göğüs basısı, 2 solunum desteği
Bası hızı	Dakikada 100-120
Bası derinliği (yetişkin)	Göğüs kemiği en az 5, en çok 6 santimetre çökecek kadar
Yeniden değerlendirme	30 bası 2 solunum beş kez tekrarlandıktan sonra (yaklaşık 2 dakikada bir)
Basıya verilebilecek ara	Zorunlu durumda en çok 10 saniye

Önce değerlendirme

Yaralının ve ilk yardımcının güvenliği sağlanır.
Omuzlarına hafifçe dokunulup yüksek sesle "İyi misiniz?" diye sorulur.
Yanıt yoksa çevreden yardım istenir; biri 112'yi arar. Kimse yoksa ilk yardımcı 112'yi kendisi arar.
Ağız içi kontrol edilir. Görünen katı bir yabancı cisim, çıkarılabileceğinden emin olunuyorsa tek hamlede çıkarılır; emin değilse dokunulmaz, arkaya doğru itilmez.
Hava yolu baş geri, çene yukarı pozisyonuyla açılır: bir el alından başı hafifçe geriye iterken diğer elin iki parmağı çeneyi yukarı kaldırır.
Göğüs kafesinin hareketine bakılarak solunum değerlendirilir.

Solunum varsa ve bilinç kapalıysa yaralı derlenme pozisyonuna getirilir. Solunum yoksa temel yaşam desteğine başlanır.

Kalp masajı nasıl yapılır?

Yaralının yanına diz çökülür; boynunu ve göğsünü sıkan giysiler gevşetilir.
Bir elin topuğu göğüs kemiğinin (iman tahtasının) alt yarısına, kemiğin alt ucundaki çıkıntıdan uzak duracak biçimde yerleştirilir.
Diğer el üstüne konur, parmaklar kilitlenir. Avuç içi ve parmaklar göğüs kafesine değmez.
Kollar dirsekten bükülmez; gövdeyle kollar arasında 90 derecelik açı olur ve dik biçimde bastırılır.
Her basıdan sonra, eller göğüsten ayrılmadan göğüs kafesinin eski hâline dönmesi beklenir. Kalbin yeniden kanla dolması için bu gereklidir.

Suni solunum nasıl yapılır?

Baş geri, çene yukarı pozisyonu korunur.
Ağızdan ağıza yöntemde alındaki elin baş ve işaret parmağıyla yaralının burnu kapatılır.
Normal bir soluk alınır; yaralının ağzı ağızla kavranır ve göğüs kafesi yükselene kadar bir saniye içinde üflenir.
Havanın boşalması beklenir, ardından ikinci soluk verilir.
Ağızdan buruna yöntemde çene desteklenerek ağız kapatılır ve burna üflenir.

Ne zamana kadar sürdürülür?

Temel yaşam desteği, yaralı nefes almaya başlayıncaya ya da yardım gelinceye kadar sürdürülür. Yaralı nefes almaya başlarsa derlenme pozisyonuna getirilir, yalnız bırakılmaz ve durumu izlenir. Olay yerinde otomatik eksternal defibrilatör (OED) varsa cihaz bağlanır ve sesli komutlarına uyulur.

Bu konunun soruları

16 soru. Her cevaptan sonra açıklama görünür.

1. Bilinci kapalı bir yaralıda hava yolunu açmak için hangi pozisyon verilir?
Doğru cevap: D. Bir el alna, diğer elin iki parmağı çeneye konup baş geriye itilir. Böylece geriye kaçan dil hava yolunu tıkamaz.
2. Yetişkinlerde temel yaşam desteği uygulanırken kalp masajı ve suni solunum sayısı nasıl olmalıdır?
Doğru cevap: C. Temel yaşam desteğinde 30 kalp masajının ardından 2 suni solunum yapılır ve bu döngü kesintisiz sürdürülür.
3. Yetişkinlere kalp masajı yapılırken göğüs kemiği yaklaşık kaç santimetre aşağı inecek şekilde bası uygulanır?
Doğru cevap: C. Yetişkinde göğüs kemiği en az 5, en çok 6 cm çökecek kadar bastırılır. Daha az bası kalbin kan pompalamasına yetmez.
4. I. Hava yolu açıklığının değerlendirilmesi
II. Solunumun değerlendirilmesi
III. Dolaşımın değerlendirilmesi
Bilinci kapalı yaralının ilk değerlendirmesinde yukarıdaki işlemlerin doğru sırası hangisidir?
Doğru cevap: A. İlk değerlendirmede önce hava yolu açılır, ardından solunum, sonra dolaşım değerlendirilir. Bu sıra hayati önceliğe göredir.
5. Solunumu ve kalbi duran bir kişide kalıcı beyin hasarı yaklaşık kaç dakika sonra başlar?
Doğru cevap: B. Oksijensiz kalan beyin hücreleri yaklaşık 4-6 dakika içinde zarar görmeye başlar. Bu yüzden temel yaşam desteğine hemen başlanmalıdır.
6. Ağızdan ağıza suni solunum yapılırken verilen havanın akciğerlere gittiği nasıl anlaşılır?
Doğru cevap: A. Suni solunum sırasında yaralının burnu kapatılır ve göğsün yükselip yükselmediği gözlenir. Göğüs yükseliyorsa hava akciğerlere gidiyordur.
7. Ağzı açılamayan ya da ağız çevresinde ciddi yaralanması olan kişiye suni solunum nasıl yapılır?
Doğru cevap: D. Ağız kullanılamıyorsa yaralının ağzı kapatılır ve hava burundan verilir.
8. Yetişkinlere kalp masajı yapılırken eller nereye yerleştirilir?
Doğru cevap: B. Bir elin topuğu göğüs kemiğinin alt yarısına konur, diğer el üzerine yerleştirilir ve kollar dik tutularak bası yapılır.
9. Kalp masajı dakikada kaç bası olacak hızda uygulanır?
Doğru cevap: C. Kalp masajının hızı dakikada 100-120 basıdır. Daha yavaş bası yeterli kan akışı sağlamaz.
10. Başlanan temel yaşam desteği ne zamana kadar sürdürülür?
Doğru cevap: D. Temel yaşam desteği kesintisiz sürdürülür. Yaralı solumaya başlarsa ya da sağlık ekibi devralırsa sonlandırılır.
11. Suni solunum yapılırken yaralının göğsünün yükselmediği görülürse ilk olarak ne yapılır?
Doğru cevap: B. Göğsün yükselmemesi havanın akciğerlere gitmediğini gösterir. Baş-çene pozisyonu düzeltilir ve ağız içi kontrol edilir.
12. Kalp masajı yapılacak kişi nasıl bir zemine yatırılır?
Doğru cevap: D. Basıların etkili olabilmesi için kişi sert ve düz bir zemine sırtüstü yatırılır. Yumuşak zeminde bası kalbe yeterince ulaşmaz.
13. Solunumu ve kalbi durmuş kişiye, suni solunum ve kalp masajı yapılarak yaşamsal işlevlerinin sürdürülmesine ne denir?
Doğru cevap: C. Temel yaşam desteği, hava yolunun açılması, suni solunum ve kalp masajıyla dolaşımın sağlanmasıdır.
14. Bilinci kapalı kişinin hava yolu açılırken ağız içinde görünen yabancı bir cisim varsa ne yapılır?
Doğru cevap: D. Ağız içi kontrol edilir; görünen ve ulaşılabilen yabancı cisim çıkarılır, sonra baş-çene pozisyonu verilir.
15. Yetişkine ağızdan ağıza suni solunum yapılırken havanın burundan kaçmaması için ne yapılır?
Doğru cevap: A. Alına konan elin baş ve işaret parmağıyla burun kapatılır; ilk yardımcı ağzını yaralının ağzına yerleştirip üfler.
16. Kalp masajı yapan ilk yardımcının kolları ve omuzları nasıl olmalıdır?
Doğru cevap: A. Dirsekler bükülmeden, vücut ağırlığı kullanılarak göğüs kemiğine dik bası uygulanır.

Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı ilk yardım eğitimi sunumları, "Erişkin Temel Yaşam Desteği" (Sağlık Bakanlığının İlk Yardım Uygulamaları Beceri Rehberi ve İlk Yardım Eğitim Kitabı kapsamında, 2025). Bu sayfa sınava hazırlık içindir; uygulamalı ilk yardım eğitiminin yerini tutmaz.

Diğer ilk yardım konuları

Bütün konu anlatımları